با ما همراه باشید

دیدگاه

گام نخست کارآمدسازی و پایداری مدیریت پسماند در کشور

منتشر شده

در

سید امین صدرنژاد
پس از پنج سال تلاش و پیگیری های اتحادیه صنایع بازیافت ایران، معافیت مالیاتی صنعت بازیافت به عنوان گام نخست کارآمدسازی و پایداری مدیریت پسماند در کشور، تبدیل به قانون شد. مطابق ماده ۵ قانون کمک به ساماندهی پسماندها، مالیات مستقیم کلیه فعالیت های مرتبط با مدیریت اجرائی پسماند، شامل تفکیک از مبدا، جمع آوری، پردازش، بازیافت، تولید انرژی و دفع با نرخ صفر محاسبه می شود.نگرش و تصور عمومی در کشور ما از محیط زیست، محیط طبیعی یا Nature است. این نگرش سطحی، بن مایه سازمان حفاظت محیط زیست بوده و هست و با وجود معاونت هایی مانند محیط زیست انسانی، ناکارآمدی و بی اثر بودن رویکردها، تصمیم ها و برنامه های این سازمان در حفاظت از محیط زیست کشور به روشنی مشاهده می شود.به بیان دیگر، اگر در بستر زمان به تصمیم ها و راه حل های سازمان حفاظت محیط زیست در برابر مشکلات محیط زیستی بنگریم، به یک روند می رسیم: رویداد ناگواری پیش آمده که در حال ضربه زدن به محیط زیست کشور است. محیط زیست یا Environment ظرفی است که هستی و تمام سیستم های درون آن، از جمله اقتصاد و اجتماع را دربر گرفته و حفاظت از آن، نگاهی جامع، بلندمدت، پویا و خلاق را در بستر حکمرانی خوب می طلبد. بر همین پایه است که از ۱۷ هدف توسعه پایدار، فقط سه هدف آن معطوف به محیط طبیعی است و بقیه اهداف ماهیت های اقتصادی و اجتماعی دارند.«زباله طلای کثیف است»؛ کلیشه ای با قدمت ده ها ساله که خاص کشور ماست و اگر آن را به زبان های دیگر در فضای مجازی جست وجو کنیم، هیچ نخواهیم یافت! بر پایه همین کلیشه، درک و باور غلطی از مدیریت پسماند شکل گرفته که «بازیافت راه پولدار شدن است» و «هزینه مدیریت پسماند به راحتی از فروش زباله به دست می آید».حال آنکه زباله یا پسماند اصلا طلا نیست و فروش جزء ارزشمند آن نیز به هیچ عنوان و در هیچ کجای جهان قابلیت پایدارسازی فرایند مدیریت پسماند را نداشته و ندارد؛ مگر آنکه قیمت فروش پسماند ارزشمند در عرضه آن قدر بالا برود تا به کالای نو برسد و اصلا بازیافت آن برای بخش تقاضا غیراقتصادی شود! در کشورهای توسعه یافته، پسماند ارزشمند با مشارکت و مسئولیت اجتماعی شهروندان تفکیک شده و به صورت مجانی در اختیار کارخانه های بازیافت قرار می گیرد. در واقع، مشارکت شهروندی هزینه های مدیریت پسماند را کاهش و کیفیت کل فرایندها را بالا می برد. سایر هزینه های مدیریت پسماند نیز از مالیات تامین می شود.در ایران، در سال ۱۳۸۳، با تدوین اولین قانون مدیریت پسماند کشور در سازمان حفاظت محیط زیست و تصویب آن، پسماند به عنوان یک مسئله پذیرفته شد؛ هرچند در این قانون جای خالی شاخص های حکمرانی خوب و اقتصاد مدیریت پسماند مشاهده می شود.مطابق قانون دوم ترمودینامیک، روند کلی تغییرات در جهان هستی، به سوی کاهش کیفیت است و تبدیل ماده یا انرژی از کیفیت پایین به بالا، مستلزم صرف هزینه خواهد بود. بر همین اساس، از آنجا که هیچ کالایی پس از مصرف، کیفیت و مطلوبیت اولیه خود را ندارد، مدیریت پسماند از اساس امری هزینه بر است.زنجیره مدیریت پسماند شامل کاهش تولید پسماند، تفکیک از مبدا، جمع آوری، پردازش، بازیافت، بازیابی و دفن است که دو فرایند نخست اساسا ماهیت فرهنگی- اجتماعی دارند و پنج فرایند بعدی دارای ماهیت های تولیدی و خدماتی هستند. بنابراین بخش اعظم هزینه های بنگاه های فعال در مدیریت پسماند، نه از فروش کالا، بلکه از فروش خدمات جبران می شوند. این رقم در قالب دریافت هزینه بازیافت کالا، تعرفه پسماند ورودی به سایت، هزینه جمع آوری پسماند و… تعریف و گاه از ۶۵ درصد کل درآمد بنگاه های اقتصادی را شامل می شود.اما در ایران، اولا نهاد حاکمیت تمایلی به مشارکت دادن شهروندان در تصمیم گیری ها و مدیریت جامعه و به تبع آن مدیریت پسماند ندارد. ثانیا به دلیل ناکارآمدی های ساختاری، هزینه ها و اتلاف منابع در مدیریت پسماند آن قدر بالاست که گاه تا ۹۰ درصد منابع مربوط به مدیریت پسماند در کلان شهرها در بخش جمع آوری هدر می رود! امروزه در کشورهای توسعه یافته، علاوه بر معافیت های مالیاتی فعالیت های مرتبط با مدیریت پسماند، سیاست گذاران از چارچوب های «امتداد مسئولیت تولیدکننده یا EPR» پیروی می کنند. در این چارچوب ها، هزینه بازیافت هر کالا در لحظه تولید از تولیدکننده اولیه اخذ شده و هنگام بازیافت به بازیافت کننده آن کالا پرداخت می شود. این چارچوب نه تنها مصرف کننده را به ایفای نقش خود در فرایند مدیریت پسماند برمی انگیزد، بلکه با افزایش قیمت کالای نو، ایجاد تمایل و گاه اجبار برای خرید کالای بازیافتی و حمایت از بازیافت کننده در برابر تولیدکننده اولیه، فضای بازار را رقابتی و پایدار می کند. EPR بر پایه رقابت پذیری، مسئولیت اجتماعی و اقتصاد چرخشی استوار است.دخالت در بازار و افزودن تعرفه به کالای نو و اختصاص آن به بازیافت کننده نیز دقیقا مشابه مکانیسمی است که در بیشتر کشورها، از جمله کشور ما، به صورت اختصاص مشوق و سوبسید به انرژی های نو و وضع جریمه بر آلاینده های گلخانه ای، برای رشد و رقابت پذیری راهکارهای دوستدار محیط زیست اجرا شده است.ناکارآمدی و ناپایداری مدیریت پسماند در کشور، ریشه در ذهنیت بنگاه داری و بخشی نگری نهادها و تصمیم گیران حاکمیتی، بی توجهی به جایگاه شهروندان در مدیریت جامعه و درک نادرست از مناسبات اقتصادی و ماهیت اجتماعی فرایندهایی مانند مدیریت پسماند دارد.بر همین اساس، از سال ۱۳۹۴، این اتحادیه کنش بر قانع کردن حاکمیت برای وضع معافیت های مالیاتی و اختصاص هزینه بازیافت به بازیافت کنندگان کالاها را آغاز کرد که پس از بالا و پایین های بسیار، تبدیل به لایحه کمک به ساماندهی پسماندها شد و با بخشی نگری و شعبده بازی برخی نهادهای حاکمیتی، از جمله سازمان شهرداری ها و در انفعال محض سازمان حفاظت محیط زیست، در نهایت فقط معافیت های مالیاتی ماده ۵ این قانون برای فعالان مدیریت پسماند محقق شد (پیش تر در همین خصوص در ۲۶ تیر، ۵ مرداد و ۲۸ مهر سال گذشته در همین صفحه نوشته ام).ماده ۵ قانون کمک به ساماندهی پسماندها، بدون اعمال تبعیض میان فعالان حوزه مدیریت پسماند، بهانه را برای عدم شفافیت فعالان فاقد مجوز در این حوزه سلب کرده و زمینه ساز اعمال نظارت های قانونی بر فعالیت ایشان خواهد شد. همچنین با رقابت پذیرکردن صنعت بازیافت در ایران با رقبای خارجی، می تواند به جذب سرمایه و ایجاد مشاغل سبز در این صنعت بینجامد.در پایان می توان گفت معافیت های مالیاتی، گام نخست کارآمدسازی و پایداری مدیریت پسماند در کشور است؛ اما هنوز راه درازی پیش رو است که گذر از آن افزایش کیفیت فرایندهای تصمیم گیری و حکمرانی، مشارکت دادن شهروندان در مدیریت جامعه، عبور از نگرش سطحی و بخشی و بنگاهی در برابر منافع ملی و برقراری دیالوگ میان نهاد حاکمیت و نهاد شهروندان را می طلبد.
” برگرفته از روزنامه شرق”

ادامه مطلب
تبلیغات
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دیدگاه

روز تغییر رفتار

منتشر شده

در

توسط

آلودگی پلاستیک یک فاجعه جهانی و متاسفانه ساخته شده بشر است. زندگی عاری از پلاستیک، یکی از آروزهای دوستداران محیط‌زیست است و در سال‌های اخیر، افراد زیادی از آن استقبال کرده‌اند.

خرید هوشمندانه می‌تواند در طولانی‌مدت، بسته‌بندی‌های پلاستیکی را کاهش دهد.روزانه کیسه‌های پلاستیکی بسیار نازک، در خرده‌فروشی‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرند اما بعد از خرید و استفاده از محصول خریداری‌شده معمولا آنها رها می‌شوند، اما تاکنون فکر کرده‌اید، سرانجام این کیسه‌های پلاستیکی چه می‌شود؟

لباس‌های با الیاف مصنوعی، منبع اصلی آلودگی پلاستیکی هستند که ذرات ریزی به شکل فیبرهای ریز در هنگام شستشو آزاد می‌کنند. این میکرو پلاستیک‌ها به آبراه‌ها، منابع غذایی و آب آشامیدنی راه پیدا می‌کنند. خرید الیاف طبیعی در هرزمانی برای جلوگیری از انواع آلودگی بسیار مهم است. کودکان خود را به استفاده از گزینه‌های جایگزین پلاستیک ترغیب کنید..

کیسه‌های پلاستیکی برای تولید ارزان هستند، اما حذف آنها از محیط زیست بسیار گران قیمت است.

ایران در میان ۱۰ کشور پر مصرف مواد پلاستیکی و نایلونی قرار دارد.طبق آمار، روزانه بیش از سه هزار تن و سالانه حدود یک میلیون تن در کشور پلاستیک مصرف می‌شود.

بیش از ۹۹ درصد از پلاستیک‌ها از مواد شیمیایی حاصل از نفت، گاز طبیعی و زغال‌سنگ تولید می‌شوند که موادی آلوده و غیرقابل بازیافت هستند، اگر این روند ادامه یابد تا سال ۲۰۵۰ صنعت پلاستیک می‌تواند ۲۰ درصد از تمام مصرف نفت جهان را به خود اختصاص دهد.

ته سیگار، به‌عنوان رایج‌ترین نوع ضایعات پلاستیکی است که اخیرا در محیط زیست بسیار یافت می‌شود. بطری‌های نوشیدنی، سر بطری، بسته‌بندی مواد غذایی، کیسه‌های پلاستیکی، نی و موارد دیگری از این نوع هستند.

روز بدون پلاستیک برای افزایش آگاهی درباره خطرات و مضرات مرتبط با زباله های پلاستیکی است که بر زندگی دریایی، حیات حیوانات و طبیعت تاثیر دارد.صخره هایی مملو از زباله های پلاستیکی در اقیانوس ها ایجاد شده است.

بیشتر مواد پلاستیکی به‌طور کامل از بین نمی‌روند، تنها کوچک و کوچک‌تر می‌شوند. بسیاری از این ذرات پلاستیکی ریز را حیوانات یا ماهی‌ها اشتباهی به‌عنوان غذا می‌بلعند و می‌تواند وارد سفره غذایی انسان شود. همچنین در اکثر آب‌های جهان هم این مواد پلاستیکی یافت می‌شود.

بحران بیماری کروناویروس جدید نیز زباله‌های پلاستیکی بیشتری تولید کرده و موجب نگرانی برای دوستداران محیط زیست شده است.

بیایید همه با هم به مدت 31 روز تمرین کنیم تا پلاستیک کمتری استفاده کنیم .شاید 31 روز تمرین و تلاش بتواند یک تغییر رفتار در ما ایجاد کند تا زندگی سالمتری داشته باشیم.

 

ادامه مطلب

دیدگاه

روز جهانی محیط زیست

منتشر شده

در

توسط

مهم‌ترین نکته در مورد محیط زیست این است که تمام اجزای آن به هم متصل هستند.اگر یکی از بخش‌های محیط زیست از بین برود، فعالیت سایر بخش‌ها هم متوقف خواهد شد. به عنوان مثال اگر درختان و گیاهان در محیط زیست نباشند، دیگر اکسیژنی تولید نمی‌شود و حیات زمین به راحتی پایان می‌یابد. هیچ بخشی از محیط زیست قابل حذف شدن نیست و تمام موجودات و ذرات در طبیعت برای هدفی خاص آفریده شده‌اند. محیط زیست از زمان پیدایش زمین وجود داشته و سال‌ها از نسلی به نسل دیگر منتقل شده‌است. ما هم وظیفه داریم تا از محیط زیست جهانی به خوبی مراقبت کنیم و آن را برای سال‌ها و نسل‌های آینده به ارث بگذاریم.
روز 5 ژوئن 1972 سازمان ملل برای اولین بار کنفرانسی را با موضوع انسان و محیط زیست در شهر استکهلم سوئد برگزار کرد. همزمان با این کنفرانس، مجمع عمومی سازمان ملل هم قطعنامه‌ای را تصویب کرد که منجر به تشکیل برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP) شد.در این نشست که به کنوانسیون استکهلم معروف است، حق برخورداری از محیط زیست هم‌رده با حقوق بشر قرار گرفت. همچنین حق بهره‌مندی از محیط زیست سالم، به‌عنوان یکی از حقوق اصلی تمام مردم جهان شاخته شد.
مراسم روز محیط زیست سال 2019 به میزبانی چین و با موضوع آلودگی هوا برگزار شد. روز جهانی محیط زیست 2020 به میزبانی کشور کلمبیا و با مشارکت آلمان برگزار می‌شود. شعار امسال “تنوع زیستی؛ فراخوان اقدام به مقابله با انقراض فزاینده گونه‌ها و تخریب طبیعت” است. یک میلیون گونه گیاهی و جانوری به دلیل فعالیت‌های انسانی در معرض خطر انقراض قرار دارند. انقراض هر گونه می‌تواند صدمه‌ای جدی و جبران ناپذیر به محیط زیست وارد کند. در مراسم روز محیط زیست امسال قرار است در خصوص چگونگی تحول سیستم‌های اقتصادی و تاثیری که بر محیط زیست دارند بحث شود. کلمبیا یکی از بهترین تنوع گونه‌ای را در بین کشورهای جهان دارد. این کشور 3500 نوع ارکیده و 19 درصد از گونه‌های پرنده را در خود جای داده‌است. به همین دلیل دولت کلمبیا حفاظت از تنوع زیستی را اولویت ملی خود اعلام کرده‌است.
روز جهانی محیط زیست و ویروس کرونا:
روز جهانی محیط زیست 2020 با توجه به شیوع ویروس کرونا متفاوت‌تر از سال‌های گذشته خواهد بود. همه‌گیری کووید-19 به همه ما یادآوری می‌کند که سلامت انسان به سلامتی سیاره گره خورده‌است. همه ما می‌دانیم که ویروس کرونا منشا حیوانی دارد، پس لازم است هرچه سریع‌تر رفتارمان را در خصوص زیست بوم‌های وحشی تغییر دهیم تا در آینده دوباره شاهد شیوع چنین بیماری‌هایی در دنیا نباشیم.

برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد هشدار داد که همه‌گیری ویروس کرونا نبایست به عنوان یک «پوشش نقره‌ای» برای تغییرات و آب و هوایی تلقی شود؛ به عبارت دیگر سازمان ملل تاکید دارد که نباید آنطور که تصور می‌شود نسبت به تاثیر مثبت محدودیت‌های ناشی از همه‌گیری ویروس بر جو زمین خوشبین‌ بود.
اینگر اندرسن، مدیر اجرایی برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد روز جمعه در گفتگو با یورونیوز تصریح کرد که برای مبارزه با وضعیت اضطراری موجود ناشی از تغییرات شدید آب و هوایی باید اقدامات بیشتری انجام داد و قرنطینه قطعا راه حل این کار نیست.
به گفته این مسئول سازمان ملل متحد نبایست برای محصور کردن انسان‌ها،‌ بستن مدارس و فروپاشی اقتصاد‌ها جشن گرفت.
خانم اندرسن می‌گوید: “اگر هدف رسیدن به توسعه پایدار است این روش به واقع راه حل مناسبی نیست.”
وی در بخشی دیگر از گفتگوی خود با یورونیوز تاکید می‌کند: “راه حل به وضوح روشن است باید به سمت سبز شدن تغییر کنیم و سیاست‌های زیست محیطی پاک‌ و سبز‌تر از جمله استفاده از انرژی سبز را در دستور کار قرار دهیم.”
مدیر اجرایی برنامه محیط زیست سازمان ملل در ادامه تصریح می‌کند: «با برنامه‌های تشویقی و بسته‌های محرکی که دولت‌ها در حال حاضر ارائه می‌کنند، فرصتی شگفت انگیز پیش رو است تا به جایی که قبلا بودیم باز نگردیم. باید از کمک‌ها و صندوق‌های مالی حمایتی در جهت تشویق مشاغل و فرصت‌های شغلی سبز، بازسازی و مقاوم‌سازی ساختمان‌ها،‌ گسترش پیست‌های دوچرخه در شهرها،‌ روی آوردن به انر‌ژی‌های تجدید پذیر و همانطور که پاکستان انجام داده، کاشت گسترده درخت استفاده کنیم.
روز جهانی محیط زیست زمانی برای تفکر در مورد شرایط زیست محیطی زمین و ارائه راهکارهایی برای بهبود وضعیت آن است.
گاهی وقت ها با انجام ندادن یکسری فعالیت ها می توانیم به محیط زیست کمک کنیم.به خاطر اینکه مدت زمان زیادی است که به دنبال راهکارهایی هستیم تا انجام دهیم وحال محیط زیست را خوش کنیم.ولی باز دریاها را بیشتر آلوده کرده ایم.هوا هم بیشتر آلوده شده است.در واقع زمین و زمان آلوده تر شده است.به دنبال آن حال خودمان را خراب کردیم و در پی این هستیم که هر چه زودتر زمین را از ساکنانش خالی کنیم تا زمین اجازه نفس کشیدن دوباره پیدا کند.
حال زمین و زمان و خود ما خیلی وخیم است!اگر به سوی سبز بودن و زندگی سبز پیش نرویم ، به زودی زمین خالی از انسان ها می شود!!!

ادامه مطلب

دیدگاه

اعلام جرم تشکلهای محیط زیست و منابع طبیعی کشور علیه مسببین و مقصرین آتش‌سوزیها و وارد آوردن خسارات هزاران میلیاردی به کشور

منتشر شده

در

توسط

کشور در آشوب آتش جنگلهای بی‌نظیر زاگرس در ۶ استان، میسوزد و نمایشگر توسعه، از دروغها و خیانتهای بزرگی پرده بر می‌دارد.
تقصیرها، تخلف‌ها، خیانت‌ها و سوءاستفاده‌ها کاملا آشکارند. مدیران دارای تقصیر، در هر سطحی، قطعا باید مورد بازخواست و تعزیر قرار گیرند.
پس از ایجاد ضرری چند ده هزار میلیارد تومانی به کشور، سازمان برنامه و بودجه، ۱۵ میلیارد از تعهدات معوق چندین ساله را آزاد کرد..
اگر اصل ۵۰ قانون اساسی، سیاستهای کلی نظام در حوزه محیط زیست، مفاد مقررات مرتبط در قوانین برنامه‌های پنج‌ساله و سایر قوانین، به درستی اجرا می‌شد، امروز هم در حوزه آموزش جوامع محلی و عموم مردم و همچنین تجهیز ناوگان اطفاء حریق، دچار چنین بحرانی نبودیم..
امیدواریم نمایندگان تازه نفس مجلس هم با تکیه و تمرکز بر وظایف نظارتی خود، از ایجاد چنین خسارتهای هنگفتی که میتوان آن را غارت و تهاجم به آینده کشور نامید، جلوگیری کنند..

#حریق #زاگرس #اطفاءحریق #سازمان برنامه و بودجه #محیط زیست #منابع طبیعی

@IranENGOs

ادامه مطلب

اخبار جمعیت

تمامی حقوق مادی و معنوی سایت نزد پیک زمین محفوظ است | شخصی سازی شده توسط گروه پیام ایران