با ما همراه باشید

دیدگاه

ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎي ﻫﯿﺮﮐﺎﻧﯽ و داﯾﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﻣﻬﺮﺑﺎن ﺗﺮ از ﻣﺎدر

منتشر شده

در

عبدالحسین طوطیایی- پژوهشگر کشاورزی
شبکه دو سیما در برنامه طبیعت 360، اخیرا مصاحبه‌ای با حضور دو نفر از صاحب‌نظران حوزه جنگل از نهادهای پژوهشی و دستگاه‌هاي اجرائی برگزار كرد که در نوع خود درخور تقدیر بود. مجری محترم به نظر می‌رسید خود از علاقه‌مندان و آگاهان این عرصه بود که بر کیفیت و نتیجه‌گیری سازنده این گفت‌وگو افزود. پس از تخریب حدود 50 درصد از سطوح جنگل‌های بی‌نظیر هیرکانی در شش دهه گذشته، سرانجام طرح تنفس جنگل و در نتیجه توقف فعالیت شرکت‌های بهره‌بردار چوب (هرچند بسیار دیرهنگام) به اجرا درآمد. همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد، اجرای این طرح حیاتی با مقاومت واحدهای اقتصادی و بعضا عوامل رانتی که تنفس و رونق خود را در خفگی این جنگل‌ها می‌دیدند، روبه‌رو شد. آنها با ترفندهایی از قبیل هشدار بی‌کارشدن جمعی از نیروی کار آنان، آغاز به فضاسازی كردند اما پس از ناامیدی، این شرکت‌ها که برای حفاظت از عرصه‌های جنگلی اکنون پیمانکار شده‌اند، وجود درختان شکسته در جنگل و ادعای افزایش احتمال آتش‌سوزی را به دستاویزی برای نفیر دیگربار اره موتوری در این جنگل‌ها تبدیل کرده‌اند. در این گفت‌وگو کارشناس حوزه پژوهش با ارائه دلايلی شفاف و درخور تحسین، بی‌اساس‌بودن این ادعاها را تبیین كرد و آن را فقط بهانه‌ای برای بهره‌برداری غیرقانونی از جنگل برشمرد. جنگل‌های هیرکانی با تنوعی از درختان پهن‌برگ و بیش از سه‌هزارو 200 گونه گیاهی در طول ۸۵۰ کیلومتر جنوب ساحل خزر از منطقه هیرکان کشور جمهوری آذربایجان تا شرق استان گلستان کشیده شده است و با حدود 40 میلیون سال قدمت تا ارتفاع دوهزارو 800 متر گسترده دارد. در عصر یخبندان این جنگل‌ها کوچک‌تر شدند، اما دوباره گسترش یافتند. این جنگل‌ها پیش‌تر به عنوان یکی از 200 زیست‌بوم طبیعی در فهرست صندوق جهانی حیات وحش ثبت شده بودند. تاکنون ۵۸ گونه پرنده و ۵۸ گونه پستاندار ازجمله یوزپلنگ معروف ایران در این اکوسیستم شناسایی شده‌اند. ثبت این جنگل‌ها در زمره آثار جهانی یونسکو از سال ۲۰۰۱ مطرح شد و در 2019 به تصویب این سازمان رسید. درحال‌حاضر سطح به‌جامانده از این جنگل‌ها در کشورمان اندکی بیش از دو میلیون ‌هکتار گزارش شده است. اگر سطوح جنگل و مراتع را عمده‌ترین بخش اکوسیستم زنده کشور بدانیم، نقش مدیریتی کارآمد و البته قدرتمند برای منابع طبیعی در جهت حراست از بستر حیات بیش از پیش قابل درک خواهد شد. به نظر می‌رسد در‌حال‌حاضر بخش قابل‌توجهی از نیروی سازمان حفظ محیط زیست به جای حفظ زیستگاه‌ها و بستر حیات آنها به حفظ وحوش جانوری صرف می‌شود.

از این رو نقش کلیدی مدیریت منابع طبیعی که به جای صاحبان حیات بر حفظ بستر حیات متمرکز است، در پایداري محیط زیست آشکار می‌شود. اما آیا این مدیریت در حال حاضر از ابزار، اختیارات و قوانین کامل برای انجام وظیفه حاکمیتی خود برخوردار است؟ متأسفانه این عرصه هم‌اکنون با چالش‌های محدودکننده پرشماری مواجه بوده و در چنین شرایطی، دغدغه‌های ملی مدیریت در کلافی سردرگم چه‌بسا عقیم می‌ماند. در رویارویی و گرفتاری با این چالش‌هاست که نمی‌توان ارزیابی درستی از کارآمدی مدیریت منابع طبیعی داشت. درگیرشدن بیش از حد لازم وزارت متبوع به امر امنیت غذایی و ضرورت مستمر افزایش تولید، جایگاه انکارناپذیر منابع طبیعی در توسعه پایدار را عملا به حاشیه برده و هرازگاهي در تعارض با سیاست تولیدمحوری قرار داده است. برنامه و طرح‌های موسوم به اشتغال‌زایی دستگاه‌های اجرائی چه‌بسا در مواردی با راهبرد پایداری منابع طبیعی مغایرت پیدا می‌کند. در هر دوره‌ای از مجلس نیز چه بسیار شاهد آن بوده‌ایم که بعضی از نمایندگان و… با اعمال نفوذ در تصرفات غیرقانونی یا دورزدن قوانین، از توان مدیریت این حوزه کاسته‌اند. از جمله مصادیق این چالش‌ها، موضوع مورد بحث در همین مصاحبه است. شرکت‌های بهره‌برداری که اکنون قرار است براي حفاظت از جنگل پیمان ببندند، به بهانه خارج‌كردن درختان فرسوده، در جست‌وجوی پنجره‌ای برای برگشت و برداشت سودجویانه از این عرصه‌های حیات هستند. تلاشی که متأسفانه در سایه حمایت عوامل منطقه‌ای و از جمله بعضی نمایندگان به فشاری مضاعف بر مدیریت منابع طبیعی تبدیل می‌شود. آیا زمان آن فرا نرسیده است که با حمایت یکپارچه مردمی از صیانت منابع طبیعی، شرایطی فراهم شود که مثله‌کردن جنگل‌ها به مثابه اندام تنفسی کشور را «اشتغال‌زایی» یا «بهره‌برداری» ننامیم؟

ادامه مطلب
تبلیغات
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دیدگاه

کوچه خانم دکتر مه لقاح ملاح

منتشر شده

در

توسط

21 تیرماه با حضور شهردار منطقه یک تهران و آقایان حق شناس و میلانی اعضای شورای شهر تهران، مراسم رو نمایی از تابلو کوچه خانم دکتر مه لقاح ملاح برگزار شد و در پایان مراسم رونمایی، حاضرین به دیدارخانم دکتر ملاح رفتند.

ما را در شبکه های مجازی جمعیت زنان و جوانان حافظ محیط زیست و جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست گیلان دنبال کنید؛
کانال واتساپی
کانال تلگرام
صفحه اینستاگرام

ادامه مطلب

دیدگاه

فوت دو خبرنگار بر اثر واژگونی اتوبوس در آذربایجان غربی

منتشر شده

در

توسط

در اثر واژگونی اتوبوس، دو تن از خبرنگاران خبرگزاری های ابسنا و ایرنا، مهشاد یاسینی و ریحانه کریمی، جان باختند.این اتوبوس حامل خبرنگاران محیط زیستی بود که برای بازدید از دریاچه ارومیه اعزام شده‌ بودند.
این ضایعه دردناک را به خانواده و همه دوستدارانشان تسلیت می گوییم.

ادامه مطلب

دیدگاه

حال دماوند خوب نیست

منتشر شده

در

توسط

اسماعیل کهرم

در خبرها آمده بود که بخشی از کوه دماوند وقف شده است. خبری که البته واکنش‌های زیادی را هم در شبکه‌های اجتماعی ایجاد کرده و حالا همه از آن صحبت می‌کنند. قطعا پای تکذیب‌هایی هم به میان خواهد آمد و ماجرای وقف به همین‌جا ختم نخواهد شد. اما همین خبر بهانه‌ای شد تا درباره وضعیت دماوند و حال و روز آن حتی قبل از خبر وقفی که از صحت و سقمش خبر نداریم، بگوییم. اینکه وضعیت دماوند تا اینجای کار چطور بوده که حالا با یک وقف احتمالی به کجا خواهد رسید. سراشیبی است که انواع گیاهان در آن سبز می‌شوند. به‌ویژه خاستگاه گیاهان دارویی و صنعتی است. کوه سنگی که در ارتفاع چهار هزار متر به بالاست، جزئی از میراث طبیعی کشور است و به ثبت هم رسیده است. من نمی‌دانم این خبری که این روزها درباره وقف‌شدن این قله منحصربه‌فرد و ملی منتشر شده، چقدر درست است و هدف از آن چیست. اما همین خبر هم بهانه‌ای است برای پرداختن به اینکه حال دماوند پیش از این و حتی قبل از انتشار خبر درست یا غلط وقف‌شدن هم چندان مساعد نبود. دست‌درازی‌ها و بی‌مهری‌هایی که به این قله در این سال‌ها شده موجب شده تا بسیاری از دوستداران طبیعت نگرانی دائمی درباره این قله داشته باشند. مثلا در ايستگاه گوسفندسرا مسجدی ساخته شده که مردم برای عبادت به آنجا می‌روند. نتیجه این تغییر کار بشر در طبیعت دماوند ایجاد گونه‌ای فرسایش به اسم فرسایش ناودانی شده که بر اثر عبور و مرور مردم ایجاد می‌شود و خاک را فرسوده و گیاهان را لگدمال می‌کند. چند سال پیش یک کوهنورد انگلیسی میهمان من بود که با هم به دماوند رفتیم. چنان از دیدن این کوه شگفت‌زده شد که در توصیف آن می‌گفت اگر این قله در انگلستان بود، دولت از بخش مهمی از آن درآمدهای کشور را تأمین می‌کرد. چیزی که می‌تواند تا این حد برای کشور ما محل درآمدزایی و محل رفت‌وآمد کوهنوردها و توریست‌ها باشد نه تنها بدون رسیدگی رها شده که حالا خبرهای نگران‌کننده‌ای از وضعیت آینده آن هم به گوش می‌رسد. یعنی نه تنها ما از ظرفیت‌های کوه دماوند برای درآمدزایی و جذب توریست استفاده نمی‌کنیم که با صعودهای گروهی غیراصولی و هجوم‌های سازمان‌یافته توسط برخی نهادها به این کوه آن را برای علاقه‌مندان داخلی هم بلااستفاده می‌کنیم. در برخی مواقع سال صعودهای چندهزارنفری و برنامه‌هاي وسيع گروهي در دماوند برگزار می‌شود که بعد از آن به دلیل فضولات انسانی باقی‌مانده و بوی بدی که در طبیعت ایجاد می‌كنند، نمی‌توان یک ماه تا یک‌ماه‌و‌نیم به حوالی دماوند نزدیک شد. این اتفاقات که پیش از این برای دماوند رخ داده این سؤال را ایجاد می‌کند که اولا کدام قسمت دماوند موقوفه اعلام شده و ثانیا هدف از موقوفه اعلام‌شدنش چیست؟ آیا قرار است از کوه حفاظت کنیم یا مثلا قرار است مثل ارتفاعات تهران در آن دست ببرند و ساخت‌وساز كنند؟ چون این اتفاق در ارتفاعات هزارو 800 متری تهران رخ داده و اعتراضات ما هم به جایی نرسید. ساختن تأسیسات در ارتفاعات بالای هزارو 800 متر از این جهت اشتباه است که به دلیل درتماس‌بودن گیاهان با ابرها پوشش گیاهی منحصربه‌فردی ایجاد می‌شود. جنگل‌هایی که موجب بهبود حیات بشر در شهرها می‌شوند. چراکه برآورد شده هر هکتار از این جنگل‌های بالای هزارو 800 متر هفت‌و‌نیم تن ریزگرد را مهار می‌کند. از این رو چنین تجربه‌هایی در تهران موجب می‌شود ما نگران تکرار چنین وضعیتی برای دماوند باشیم. نگران این باشیم که در آینده شاهد سبزشدن تأسیساتی در این ارتفاعات باشیم و پوشش گیاهی نابود شود. آنچه در مجموع به نظر بنده می‌آید این است که کوه دماوند در حال حاضر نیاز دارد تا از دستبرد بشر خلاص شود تا نسل‌های آینده ایران هم بتوانند از آن بهره ببرند. الان از شش معدن پوکه در دل دماوند روزی 500 کامیون پوکه به شهرها اعزام می‌شود. اگر این مسئله ادامه پیدا کند که به نظرم 70 هزار روز دیگر با این سطح از استخراج چنان بلایی بر سر دماوند می‌آید که همه حسرت آن را خواهیم خورد. به هر حال ما همین الان هم کمر به نابودی دماوند بسته‌ایم و چون قدر آن را نمی‌دانیم و آن را ارج نمی‌نهیم، در حال ازبین‌بردن آن هستیم.

 

منبع:روزنامه شرق

ادامه مطلب

اخبار جمعیت