با ما همراه باشید

دیدگاه

۱۴ آذر، روزجهانی خاک گرامی باد

منتشر شده

در

چهاردهم آذرماه ( ۵ دسامبر) روز جهانی خاک است. این بزرگداشت با هدف گسترش توجه جامعه به اهمیت موضوع خاک، آگاهی بخشی عمومی درباره ضرورت های حفظ و جلوگیری از آلودگی، فرسایش و تخریب و تغییرکاربری خاک و ترویج روش های بهره برداری بهینه از آن صورت می گیرد.
آب و خاک اصلی ترین ارکان کشاورزی در هر کشور است. عواملی چون رشد شهرنشینی، ساخت و سازها و تغییرکاربری های بی رویه، ازدیاد زباله‌های شهری و صنعتی و جذب شدن برخی مواد شیمیایی در خاک، حفاری‌های معادن، چرای بی‌رویه دام‌ها، استفاده از سموم و آفت‌کش‌ها و مصرف بیش از حد کودهای شیمیایی، به فرسایش و آلودگی خاک و تخریب خاک و زمین های حاصلخیز می‌انجامد. روز جهانی خاک فرصتی است برای آگاهی بخشی عمومی درباره ضرورت های حفظ خاک و زمین های کشاورزی، تشریح خطرات ناشی از آلودگی، فرسایش و تغییرکاربری و تحریب خاک به عنوان یکی از ارکان محیط زیست و کشاورزی، آموزش و توانمندسازی جوامع محلی و اقشار مختلف، بررسی چالش‌ها و معضلات گوناگون پیش روی این عنصر حیاتی و ارائه راهکارهای عملی و علمی برای حفاظت از خاک.
در این راستا و به ‌منظور ارج نهادن به اهمیت خاک و جلوگیری از نابودی آن در سال ۲۰۰۲ بر اساس پیشنهاد اتحادیه جهانی علوم خاک، روز پنجم دسامبر به‌عنوان روز جهانی خاک نام‌گذاری شد تا دولت‌ها، سیاست‌گذاران و فعالان بخش خصوصی به‌طور جدی به تکاپو افتاده و برای رفع نواقص، اصلاح روش‌ها و بهبود اوضاع کیفی خاک‌ها چاره‌اندزیشی کنند. این روز به پیشنهاد کشور تایلند و با تصویب مجمع عمومی سازمان ملل سازمان جهانی غذا و کشاورزی (FAO)، به نام روز جهانی خاک نام‌گذاری شده است. این روز جهانی یک بزرگداشت سالانه است که به نمایان‌سازی اهمیت خاک برای جوامع در سرتاسر جهان کمک می‌کند و ضرورت بهره‌برداری پایدار از آن را آشکار می‌سازد. طی چندین سال پس از تصویب این روز، سالانه کنفرانس‌ها، نشست‌ها و جلسات گوناگون پیرامون این موضوع در کشورهای مختلف دنیا در تاریخ مذکور برگزار و در جهت بزرگداشت اهمیت خاک و اطلاع‌رسانی به اقشار مختلف مردم تلاش می‌شود. حتی در بعضی از کشورها مانند آلمان، هفته خاک تعیین و طی آن مراسم مختلفی برگزار می‌شود. سازمان ملل متحد نیز با توجه به اهمیت موضوع، سال ۲۰۱۵ را به‌عنوان سال جهانی خاک‌ها، برای تبیین اهمیت این منبع عظیم خدادادی تعیین کرده است.
“روز جهانی خاک”، اهمیت خاک را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اجزای طبیعت و ایفاکننده نقش اساسی در حیات انسان از نظر سهم مؤثر در امنیت غذایی، تأمین آب سالم، تنظیم هوا و سایر کارکردهای زیست‌محیطی خاک به بشر گوشزد می‌کند. برای تشکیل هر سانتی متر خاک، این منبع ارزشمند حیات، به‌طور متوسط حدود ۳۰۰ سال زمان نیاز است که این مدت در مقایسه با عمر یک انسان بسیار زیاد است و به همین علت خاک به‌عنوان یکی از منابع غیرقابل تجدید در نظر گرفته می‌شود.

ادامه مطلب
تبلیغات
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دیدگاه

هفته منابع طبیعی

منتشر شده

در

توسط

هفته منابع طبیعی و روز درختکاری در ایران
‎روز درختکاری یکی از روزهای سال است که در آن مردم تشویق به کاشتن نهال می‌شوند. این روز در چندین کشور گرامی داشته می‌شود. ایده اولیه روز درختکاری، توسط جولیوس استرلینگ مورتون از ایالت نبراسکا آمریکا در 10 آوریل سال 1873 پایه‌گذاری شد.
‎روز درختکاری معمولاً در روزهای پایانی زمستان یا روزهای نخست بهار است. در جمهوری اسلامی ایران، از 15 تا 22 اسفند، با عنوان «هفته منابع طبیعی» نام گذاری شده است که نخستین روز این هفته، روز درختکاری است.

اهمیت و ارزش منابع طبیعی

منابع طبیعی تجدید شونده مانند آب، خاک، جنگل و مرتع که امروزه در محافل علمی از آن با عنوان بستر حیات انسان ها و زیربنای توسعه پایدار جوامع نام برده می شود، نگین سرسبزی است که نه فقط به نسل حاضر، بلکه به تمامی نسل های آینده کشور تعلق دارد و باید به خوبی حفظ و به آیندگان سپرده شود.

‎منابع طبیعی مانند جنگل ها و مراتع، تکیه گاهی مطمئن برای توسعه اقتصادی و اجتماعی، بستری برای رونق کشاورزی، عرصه ای برای تولید چوب، زیستگاهی برای گونه های گیاهی و جانوری، منبعی برای تولید اکسیژن، گردشگاهی برای تفریح و محل مناسبی برای گذراندن اوقات فراغت است. این نعمت الهی، با تولید محصولات پرارزش گوناگون، زمینه اشتغال عده بسیاری از افراد جامعه را فراهم می سازد و سبب شکوفایی اقتصاد ملی کشور می شود.
‎عوامل تخریب منابع طبیعی
در تخریب منابع طبیعی دو عامل عمده نقش دارند: طبیعت و انسان. آتش سوزی های طبیعی، سیل و زلزله، برخی از عوامل طبیعی است که از کنترل بشر خارج است. انسان، به شیوه های گوناگون منابع طبیعی را تخریب می کند. یکی از این شیوه ها، بی احتیاطی جنگل نشینان و دامداران و آتش سوزی های جنگل ها و مراتع است.

‎صنعتی شدن، عبور جاده های گوناگون از جنگل ها و مراتع، قطع درختان و آلودگی هوا نیز در تخریب منابع طبیعی مؤثرند. برخی دیگر از عوامل تخریب منابع طبیعی عبارتند از: افزایش غیرعادی جمعیت، بهره نبردن از دیگر انرژی های موجود در کشور مانند انرژی خورشیدی، نفت و…، مدیریت اشتباه در عرصه منابع طبیعی و نبود آموزش صحیح.
‎هفته منابع طبیعی در ایران از 15 تا 22 اسفند ماه می باشد. نخستین روز هفته منابع طبیعی، روز درختکاری نامگذری شده است. منابع طبیعی، به مواد و منابعی گفته می شود که به طور طبیعی به وجود می آید و انسان در پیدایش آنها نقشی ندارد.
‎در واقع انسان ها از وجود طبیعت و درختان همواره لذت می برند، ما با نگاه به درختان، به آرامش، سبکبالی و حس زندگی می رسیم. تحقیقات نشان داده است که حتی بیشتر بیماران بعد از عمل جراحی و یا بیماران قلبی، اگر در بیمارستان در اتاقی با منظره ای رو به طبیعت و درختان بستری شوند، بهبود آنها سریع تر می شود. وجود درختانی که در خیابان های شهری نیز کاشته می شوند نشان پیوند قدیمی بین انسان و طبیعت است، به همین دلیل است که به منظور استحکام این رابطه، همگی سعی می کنیم تا از درختان کهنسال قدیمی محافظت بیشتری به عمل آوریم و  سعی کنیم در روز درختکاری حداقل با کاشتن یک نهال درخت پیوند خود را با این طلای سبز بیشتر کنیم.

 

ادامه مطلب

دیدگاه

به بهانه روز جهانی تالاب‌ها / تالاب هنوز نفس می‌کشد

منتشر شده

در

توسط

مرد درست وسط تالاب از قایق پیاده می‌شود. خیلی خونسرد وسط آب قدم می‌زند، گویی در ساحل دریا یا کرانه یک رودخانه باشد. آب از زانوی مرد بالاتر نمی‌رود. تالابی که عمق آن روزی 8 تا 10متر بود، حالا آرام آرام آب می‌رود و امروز می‌توانی در قسمت‌هایی از آن پیاده‌روی کنی. با این همه تالاب هنوز زنده است؛ زنده ترین تالاب ایران. امید برای بازگشت به روزهای بانشاط آن هم کم نیست اگر هشدارهای زیست محیطی را نادیده نگیریم.

این ویدئو که چند روز پیش در شبکه‌های محلی استان گیلان منتشر شد، خیلی زود با عنوان سوگنامه مصور تالاب دست به دست شد و مورد توجه قرار گرفت. اما همین تالاب که نفس‌هایش به شماره افتاده، خطر بزرگتری هم تهدیدش می‌کند؛ احداث سد «لاسک» در «شفت» که شریان‌های حیاتی تالاب را قطع خواهد کرد. ماجرای احداث این سد 17 سال پیش مطرح شد و هر بار در کمیته پیگیری محیط زیست به دلیل مغایرت آن با مسائل محیط زیستی رد شد. فعالان محیط زیست به سال 94 و مخالفت معصومه ابتکار، رئیس وقت سازمان محیط زیست استناد می‌کنند و اینکه وی هم با ساخت این سد مخالفت کرد.

امروز دوم فوریه برابر با 13 بهمن و روز جهانی تالاب‌هاست. می‌گویند از 31تالاب ایران تالاب انزلی آخرین تالابی است که باقی مانده، هرچند با حال و روزی نه چندان خوش. تالاب انزلی از زیباترین تالاب‌های جهان، 20 هزارهکتار وسعت دارد و به گفته محلی‌ها 10 شبانه روز طول می‌کشد تا به همه‌ جای آن سر زد. این تالاب پر از درختچه است و با برگ‌های سبز روشن و تیره‌اش همه جا را رنگ‌آمیزی کرده. این روزها وقتی پای حرف‌های فعالان زیست محیطی می‌نشینی همه از مشکلات تالاب و سد لاسک می‌گویند.

محمد امین معصومی، فعال زیست محیطی می‌گوید: «هر پروژه عمرانی یک پیوست مطالعاتی هم نیاز دارد اما سد لاسک فاقد پیوست است و وجاهت قانونی ندارد. اگر این سد احداث شود، تالاب انزلی که درحال حاضر 200 میلیون متر مکعب آب دارد، به یک پنجم میزان فعلی خواهد رسید. از بین رفتن جنگل‌های هیرکانی هم از دیگر تبعات احداث این سد است. البته تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی هم هست. در نهایت اثرات منفی احداث این سد از اثرات مثبتش بیشتر است.»

به گفته او هدف اصلی از احداث سد لاسک، آبیاری زمین‌های کشاورزی است که در بالادست قرار دارند و تالاب پایین‌تر است و اگر این سد احداث شود، شریان‌های حیاتی آن قطع می‌شود. رودخانه «پسیخان» شریان اصلی آب ورودی به تالاب است که با سد لاسک قطع خواهد شد. احداث سد «شفارود» هم باتوجه به اینکه پروژه مفیدی نبود این سئوال را پیش می‌آورد که چرا با این همه اثر منفی باید چنین پروژه‌هایی اجرا شود؟ بیشتر متخصصان هم با احداث این سد مخالفند، چرا که معتقدند تخریب مستقیم تالاب انزلی را به همراه دارد.

چندی پیش فعالان محیط زیست بندرانزلی در قالب یک گروه دوچرخه سواری به نام «همرکابان سبز انزلی» برای هشدار نسبت به وضعیت بحرانی تالاب و «نه» به سد لاسک، دور تالاب رکاب زدند. آنها همین طور جمعه 12 بهمن از تالاب انزلی تا تالاب «عینک» رشت رکاب زدند و خواستار این بودند که نظر مردم در روستاهای اطراف را جلب کنند و به همه یادآور شوند چه بحرانی تالاب و مردمی را که شغل بیشترشان صید و صیادی است تهدید می‌کند.

معصومی بازهم تأکید می‌کند عمق تالاب از 10 متر به یک متر رسیده و این روزها که در فصل بارندگی هستیم به جرأت می‌توان گفت عمق آن در برخی قسمت‌ها نیم مترهم نیست: «راه رفتن یک شهروند در بندرگاه، همه ما را تکان داد. امیدوارم همه این موضوع را جدی بگیرند. چون واقعاً وضعیت تالاب فاجعه باراست. حالا بگذریم از اینکه انواع زباله‌ها، پسماندها و شیرابه‌ها وارد تالاب می‌شود.»

مجید لاهوری، مدیرعامل انجمن موج شکن هم در گفت و گو با ما می گوید: «هفته بعد همه سازمان‌های مردم نهاد در استان گیلان را دور هم جمع می‌کنیم تا در یک نشست علمی تحلیل کنیم که چرا سد لاسک نباید احداث شود و با کمال تعجب به شما می‌گویم که حتی یک موافق علمی احداث این سد را تا به حال پیدا نکرده‌ایم. یعنی کسی که به صورت علمی استدلال کند که چرا موافق ساخت لاسک است؟»

همچنین 600 خانوار با ساخت این سد باید منطقه لاسک را ترک کنند که این مسأله معضلات اجتماعی جدیی به همراه دارد.بتازگی 14دهیار در منطقه شفت طوماری امضا کرده و مخالفت‌شان رابا ساخت سد لاسک اعلام کرده‌اند.
لاهوری هم تأکید می‌کند که به جز تالاب که باساخت این سد لطمه خواهد دید و یک پنجم آب باقیمانده‌اش را هم از دست خواهد داد 90 هکتاراز جنگل‌های هیرکانی با 40 میلیون سال قدمت نابود خواهد شد: «سد لاسک ابتدا بنا بود یک سد لاستیکی باشد بعدها تبدیل به سد خاکی و این روزها قرار است در قالب یک سد مخزنی بزرگ احداث شود. این سد قرار است روی 4 گسل فعال ساخته شود بدون اینکه مطالعات ژئوتکنیکی برای احداثش انجام شده باشد.»

با این همه موافقان تأسیس سد لاسک می‌گویند احداث آن می‌تواند به ۱۳روستای این منطقه آب بهداشتی برساند. محمد مهدی افتخاری اما از موافقان تأسیس این سد چندی پیش گفته بود: «افتتاح سد لاسک از مطالبات مردم لاسک است و افرادی که می‌خواهند چوب لای چرخ این طرح بگذارند اصلاً ساکن این منطقه نیستند و اگر خوشبینانه نگاه کنیم که مقاصد سیاسی ندارند باید بگویم که نگران خرابی محل استراحتشان هستند.» به این نکته هم باید توجه کرد که به دلیل بلاتکلیفی در احداث سد، منطقه لاسک از شبکه گاز نیز محروم هستند.

افتخاری همچنین معتقد است: «احداث سد لاسک هیچ مشکلی برای تالاب انزلی ایجاد نمی‌کند و مشکل اصلی تالاب انزلی ورود رسوبات به آن است که همه در برابر آن سکوت کرده‌اند.» او همین طور به مردم این منطقه وعده داده که سرانجام و بعد از نزدیک به 20 سال این سد احداث خواهد شد.

یاسر کریم بخش، عضو شورای شهر بندر انزلی هم در گفت‌وگو با ما به بهانه روز جهانی تالاب‌ها، نسبت به وضعیت تالاب انزلی هشدار می‌دهد: «مدتهاست تالاب لایروبی نشده و تله‌های رسوب‌گیر در ورودی رودخانه ایجاد نشده‌اند. از طرفی برای فاضلاب‌های رشت، انزلی و صومعه‌سرا هم فکری نشده.20 سال قبل و در زمان دولت آقای خاتمی، بانک جهانی به این موضوع ورود کرد اما این پروژه متوقف شد و در حال حاضر هم فاضلاب‌های این سه شهر وارد تالاب می‌شود.

قبل از افزایش قیمت دلار 150میلیارد تومان بودجه برای راه افتادن تصفیه‌خانه‌های شرق و غرب انزلی لازم بود اما الان 400میلیارد تومان نیاز است.»

او ادامه می‌دهد: «رودخانه امامزاده ابراهیم که از شریان‌های اصلی تالاب است 57 کیلومتر تا تالاب انزلی فاصله دارد. در این مسیر جنگل‌های هیرکانی قرار دارد که شمشادهایش ممنوع‌القطع است. این جنگل میلیون‌ها سال قدمت دارد. سد لاسک هم در کیلومتر 17 ساخته می‌شود، یعنی 40 کیلومتر طول می‌کشد تا برسد به تالاب انزلی و با آبگیری این سد سه روستا زیر آب می‌رود و هفت روستا هم دچار اتفاقات اقلیمی و اقتصادی ناخوشایند می‌شود و 90 هکتار از جنگل‌های هیرکانی زیر آب می‌رود.»

در سال 72 یعنی زمان ریاست جمهوری آقای هاشمی مطالعات سد لاسک شروع شد، در سال 84 این اطلاعات به روز شد و طی این سالها مسئولان چند بار خواستار کلنگ زنی سد شدند اما هربار با اعتراض‌های روستاییان کار متوقف شد. در شهریور سال جاری وقتی وزیر نیرو برای کلنگ‌زنی به استان گیلان رفت به دلیل اعتراض‌های فعالان زیست محیطی دوباره کار متوقف شد تا اینکه حدود سه هفته پیش مجوز احداث این سد توسط سازمان محیط زیست صادر شد. فعالان زیست محیطی استان گیلان می‌گویند همه استادان دانشگاه و چهره‌های علمی با احداث این سد مخالفند. آنها همچنین نگرانند که با ساخت سد لاسک 21 سد دیگر که طرح‌شان مطرح شده نیز در استان گیلان یکی پس از دیگری احداث شوند.

بهانه احداث سد لاسک آبیاری دشت فومن و تأمین آب شرب روستاییان است درحالی که کارشناسان معتقدند همین الان هم آب شرب مردم تأمین است. کریم بخش تأکید می‌کند: «همین الان زمین‌های دشت فومن آب دارد و مردم برای کشاورزی مشکلی ندارند. مردم گیلان هیچ وقت مشکل بی‌آبی نداشته‌اند که بخواهند با احداث سدی مشکلات‌شان را برطرف کنند. سد لاسک یک وعده انتخاباتی است که نمایندگان فومن به مردم داده‌اند.»

پسماندها، شیرابه‌ها و فاضلاب‌های شهری وارد تالاب می‌شود و روز به روز حال تالاب را بدتر می‌کند و حالا هم احداث سد لاسک به کابوس بزرگی برای محلی‌ها و فعالان زیست محیطی تبدیل شده است. آیا آخرین نفس‌های این تالاب زیبا را با قطع شریان‌های آن خواهند برید؟ باید ببینیم سنبه چقدر پرزور است.

🖊ترانه بنی یعقوب

ادامه مطلب

دیدگاه

سد لاسک…

منتشر شده

در

توسط

این روزها تلاطم تصمیمات راجع به سدسازی در استان گیلان سوژه خبرهاست. اطلاع پیدا کردیم که بعد از دو سال توقف، مجددا تصمیم‌گیری برای احداث سد لاسک آغاز شده است. ماجرای این سد چیست؟ سد لاسک از جمله پروژه‌های کلان به قصد حفظ و ذخیره آب است که با قرارگیری روی رودخانه پسیخان (شهرستان شفت) در کنار دیگر طرح‌های در شرف تصویب، می‌تواند ضربه‌ای مهلک بر جان ناتوان تالاب انزلی بزند. در این بین وضعیت تالاب انزلی در حدی وخیم است که هرگونه ساخت و ساز در حوضه پایین دست که مانع آبرسانی به حوضه های بالادست شود کار این تالاب را تمام کرده است. با وجود این‌که قصد و هدف از این طرح بهبود وضعیت آب و بالا بردن حجم آب تالاب می‌باشد اما به دلیل نامشخص بودن نتیجه کار،  انجام آن مسلما ریسک منفی است.

کارشناسان چه می‌گویند؟ بر اساس نظر کارشناسان و نتایج به دست آمده، احداث سد لاسک در ذات خود لازمه آبگیری و تامین حقابه است و این حقابه تالاب مسبب کاهش آب مورد نیاز کشاورزی است. بعد از این مسائل نوبت به تبعات  اقتصادی و اجتماعی ماجرا می‌رسد. مردم حاشیه سه روستای اطراف به دلیل محدودیت ساخت در طول این مدت تصمیم‌گیری از شرایط مطلوب محروم مانده‌اند، در واقع حضور این افراد برای نظردهی و مشارکت در تصمیم‌گیری حذف شده است. در خصوص اجرای طرح زیست پالایی تالاب مواردی وجود دارد که با مطالعه آن هر فرد غیرمتخصص هم می‌تواند بر خطرساز بودن اجرای این طرح مهر تایید بزند. طرح احیای تالاب به روش زیست پالایی که قرار است از شهریور 97 آغاز شود و تا سال 1400 در کل تالاب اجرایی شود طرحی مخصوص استخرهای پرورش ماهی است و آنالیزهای نمونه در چهار استخر پرورش ماهی صورت گرفته و به کل تالاب‌ها تعمیم داده شده است. این در حالی است که در حالت معمول تالاب انزلی به واسطه پذیرش حجم شیرابه‌ها و فاضلاب‌ها و ازدیاد رسوبات در حال پس‌رفت و نابودی است و بر کسی پوشیده نیست که هر گونه اشتباه می‌تواند پرونده‌ی تالاب انزلی را برای همیشه ببندد.

همان‌طور که گفته شد احداث سد لاسک بر روی یکی از شاهرگ‌های حیاتی تالاب انزلی در حالی ارزیابی شده که هیچ یک از نمایندگان سمن‌های محیط‌زیستی و کارشناسان محیط‌زیست هیچ گونه نظر موافقی مبنی بر انجام آن نداشتند و علاوه بر این مهم، هیچ فردی از گروه ذی‌نفعان بومی در جلسه ارزیابی حاضر نبوده‌اند. حال سوال اینجاست که اگر این سد برای تامین آب شرب مردم سه روستای لاسک،کولوان و ویسرود قرار است احداث شود چرا نظر این افراد و حضورشان مهم واقع نشده؟ نکته حائز اهمیت این است که تصویب این طرح پس از ارزیابی در جلسه ای غیرعلنی بدون نمایندگان و کارشناسان سمن‌ها انجام گرفته و اگر ارزیابی اثرات زیست محیطی بدین مبنا صورت گرفته است با توجه به نتایج غیر قابل‌باور پیش آمده از دایره مشورت با افراد مطلع خارج بوده است و ارزش علمی ندارد.

اختلاف نظرها و پوشیدگی جلسات مهم از دید کارشناسان اولین نقطه‌ی بحران است. نمایندگان و کارشناسان سازمان‌های مردم نهاد موثرترین مهره‌های تغییر مسیر هستند. اگر نتایج به دست آمده از جلسات غیرعلنی با نظر کارشناسان منطبق نباشد می‌توان امیدوار بود با قدرت کلام آگاه روند اجرای این طرح خانمان برانداز به طور کامل متوقف شود.

 

ادامه مطلب
تبلیغات

اخبار جمعیت