با ما همراه باشید

دیدگاه

به بهانه روز جهانی تالاب‌ها / تالاب هنوز نفس می‌کشد

منتشر شده

در

مرد درست وسط تالاب از قایق پیاده می‌شود. خیلی خونسرد وسط آب قدم می‌زند، گویی در ساحل دریا یا کرانه یک رودخانه باشد. آب از زانوی مرد بالاتر نمی‌رود. تالابی که عمق آن روزی 8 تا 10متر بود، حالا آرام آرام آب می‌رود و امروز می‌توانی در قسمت‌هایی از آن پیاده‌روی کنی. با این همه تالاب هنوز زنده است؛ زنده ترین تالاب ایران. امید برای بازگشت به روزهای بانشاط آن هم کم نیست اگر هشدارهای زیست محیطی را نادیده نگیریم.

این ویدئو که چند روز پیش در شبکه‌های محلی استان گیلان منتشر شد، خیلی زود با عنوان سوگنامه مصور تالاب دست به دست شد و مورد توجه قرار گرفت. اما همین تالاب که نفس‌هایش به شماره افتاده، خطر بزرگتری هم تهدیدش می‌کند؛ احداث سد «لاسک» در «شفت» که شریان‌های حیاتی تالاب را قطع خواهد کرد. ماجرای احداث این سد 17 سال پیش مطرح شد و هر بار در کمیته پیگیری محیط زیست به دلیل مغایرت آن با مسائل محیط زیستی رد شد. فعالان محیط زیست به سال 94 و مخالفت معصومه ابتکار، رئیس وقت سازمان محیط زیست استناد می‌کنند و اینکه وی هم با ساخت این سد مخالفت کرد.

امروز دوم فوریه برابر با 13 بهمن و روز جهانی تالاب‌هاست. می‌گویند از 31تالاب ایران تالاب انزلی آخرین تالابی است که باقی مانده، هرچند با حال و روزی نه چندان خوش. تالاب انزلی از زیباترین تالاب‌های جهان، 20 هزارهکتار وسعت دارد و به گفته محلی‌ها 10 شبانه روز طول می‌کشد تا به همه‌ جای آن سر زد. این تالاب پر از درختچه است و با برگ‌های سبز روشن و تیره‌اش همه جا را رنگ‌آمیزی کرده. این روزها وقتی پای حرف‌های فعالان زیست محیطی می‌نشینی همه از مشکلات تالاب و سد لاسک می‌گویند.

محمد امین معصومی، فعال زیست محیطی می‌گوید: «هر پروژه عمرانی یک پیوست مطالعاتی هم نیاز دارد اما سد لاسک فاقد پیوست است و وجاهت قانونی ندارد. اگر این سد احداث شود، تالاب انزلی که درحال حاضر 200 میلیون متر مکعب آب دارد، به یک پنجم میزان فعلی خواهد رسید. از بین رفتن جنگل‌های هیرکانی هم از دیگر تبعات احداث این سد است. البته تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی هم هست. در نهایت اثرات منفی احداث این سد از اثرات مثبتش بیشتر است.»

به گفته او هدف اصلی از احداث سد لاسک، آبیاری زمین‌های کشاورزی است که در بالادست قرار دارند و تالاب پایین‌تر است و اگر این سد احداث شود، شریان‌های حیاتی آن قطع می‌شود. رودخانه «پسیخان» شریان اصلی آب ورودی به تالاب است که با سد لاسک قطع خواهد شد. احداث سد «شفارود» هم باتوجه به اینکه پروژه مفیدی نبود این سئوال را پیش می‌آورد که چرا با این همه اثر منفی باید چنین پروژه‌هایی اجرا شود؟ بیشتر متخصصان هم با احداث این سد مخالفند، چرا که معتقدند تخریب مستقیم تالاب انزلی را به همراه دارد.

چندی پیش فعالان محیط زیست بندرانزلی در قالب یک گروه دوچرخه سواری به نام «همرکابان سبز انزلی» برای هشدار نسبت به وضعیت بحرانی تالاب و «نه» به سد لاسک، دور تالاب رکاب زدند. آنها همین طور جمعه 12 بهمن از تالاب انزلی تا تالاب «عینک» رشت رکاب زدند و خواستار این بودند که نظر مردم در روستاهای اطراف را جلب کنند و به همه یادآور شوند چه بحرانی تالاب و مردمی را که شغل بیشترشان صید و صیادی است تهدید می‌کند.

معصومی بازهم تأکید می‌کند عمق تالاب از 10 متر به یک متر رسیده و این روزها که در فصل بارندگی هستیم به جرأت می‌توان گفت عمق آن در برخی قسمت‌ها نیم مترهم نیست: «راه رفتن یک شهروند در بندرگاه، همه ما را تکان داد. امیدوارم همه این موضوع را جدی بگیرند. چون واقعاً وضعیت تالاب فاجعه باراست. حالا بگذریم از اینکه انواع زباله‌ها، پسماندها و شیرابه‌ها وارد تالاب می‌شود.»

مجید لاهوری، مدیرعامل انجمن موج شکن هم در گفت و گو با ما می گوید: «هفته بعد همه سازمان‌های مردم نهاد در استان گیلان را دور هم جمع می‌کنیم تا در یک نشست علمی تحلیل کنیم که چرا سد لاسک نباید احداث شود و با کمال تعجب به شما می‌گویم که حتی یک موافق علمی احداث این سد را تا به حال پیدا نکرده‌ایم. یعنی کسی که به صورت علمی استدلال کند که چرا موافق ساخت لاسک است؟»

همچنین 600 خانوار با ساخت این سد باید منطقه لاسک را ترک کنند که این مسأله معضلات اجتماعی جدیی به همراه دارد.بتازگی 14دهیار در منطقه شفت طوماری امضا کرده و مخالفت‌شان رابا ساخت سد لاسک اعلام کرده‌اند.
لاهوری هم تأکید می‌کند که به جز تالاب که باساخت این سد لطمه خواهد دید و یک پنجم آب باقیمانده‌اش را هم از دست خواهد داد 90 هکتاراز جنگل‌های هیرکانی با 40 میلیون سال قدمت نابود خواهد شد: «سد لاسک ابتدا بنا بود یک سد لاستیکی باشد بعدها تبدیل به سد خاکی و این روزها قرار است در قالب یک سد مخزنی بزرگ احداث شود. این سد قرار است روی 4 گسل فعال ساخته شود بدون اینکه مطالعات ژئوتکنیکی برای احداثش انجام شده باشد.»

با این همه موافقان تأسیس سد لاسک می‌گویند احداث آن می‌تواند به ۱۳روستای این منطقه آب بهداشتی برساند. محمد مهدی افتخاری اما از موافقان تأسیس این سد چندی پیش گفته بود: «افتتاح سد لاسک از مطالبات مردم لاسک است و افرادی که می‌خواهند چوب لای چرخ این طرح بگذارند اصلاً ساکن این منطقه نیستند و اگر خوشبینانه نگاه کنیم که مقاصد سیاسی ندارند باید بگویم که نگران خرابی محل استراحتشان هستند.» به این نکته هم باید توجه کرد که به دلیل بلاتکلیفی در احداث سد، منطقه لاسک از شبکه گاز نیز محروم هستند.

افتخاری همچنین معتقد است: «احداث سد لاسک هیچ مشکلی برای تالاب انزلی ایجاد نمی‌کند و مشکل اصلی تالاب انزلی ورود رسوبات به آن است که همه در برابر آن سکوت کرده‌اند.» او همین طور به مردم این منطقه وعده داده که سرانجام و بعد از نزدیک به 20 سال این سد احداث خواهد شد.

یاسر کریم بخش، عضو شورای شهر بندر انزلی هم در گفت‌وگو با ما به بهانه روز جهانی تالاب‌ها، نسبت به وضعیت تالاب انزلی هشدار می‌دهد: «مدتهاست تالاب لایروبی نشده و تله‌های رسوب‌گیر در ورودی رودخانه ایجاد نشده‌اند. از طرفی برای فاضلاب‌های رشت، انزلی و صومعه‌سرا هم فکری نشده.20 سال قبل و در زمان دولت آقای خاتمی، بانک جهانی به این موضوع ورود کرد اما این پروژه متوقف شد و در حال حاضر هم فاضلاب‌های این سه شهر وارد تالاب می‌شود.

قبل از افزایش قیمت دلار 150میلیارد تومان بودجه برای راه افتادن تصفیه‌خانه‌های شرق و غرب انزلی لازم بود اما الان 400میلیارد تومان نیاز است.»

او ادامه می‌دهد: «رودخانه امامزاده ابراهیم که از شریان‌های اصلی تالاب است 57 کیلومتر تا تالاب انزلی فاصله دارد. در این مسیر جنگل‌های هیرکانی قرار دارد که شمشادهایش ممنوع‌القطع است. این جنگل میلیون‌ها سال قدمت دارد. سد لاسک هم در کیلومتر 17 ساخته می‌شود، یعنی 40 کیلومتر طول می‌کشد تا برسد به تالاب انزلی و با آبگیری این سد سه روستا زیر آب می‌رود و هفت روستا هم دچار اتفاقات اقلیمی و اقتصادی ناخوشایند می‌شود و 90 هکتار از جنگل‌های هیرکانی زیر آب می‌رود.»

در سال 72 یعنی زمان ریاست جمهوری آقای هاشمی مطالعات سد لاسک شروع شد، در سال 84 این اطلاعات به روز شد و طی این سالها مسئولان چند بار خواستار کلنگ زنی سد شدند اما هربار با اعتراض‌های روستاییان کار متوقف شد. در شهریور سال جاری وقتی وزیر نیرو برای کلنگ‌زنی به استان گیلان رفت به دلیل اعتراض‌های فعالان زیست محیطی دوباره کار متوقف شد تا اینکه حدود سه هفته پیش مجوز احداث این سد توسط سازمان محیط زیست صادر شد. فعالان زیست محیطی استان گیلان می‌گویند همه استادان دانشگاه و چهره‌های علمی با احداث این سد مخالفند. آنها همچنین نگرانند که با ساخت سد لاسک 21 سد دیگر که طرح‌شان مطرح شده نیز در استان گیلان یکی پس از دیگری احداث شوند.

بهانه احداث سد لاسک آبیاری دشت فومن و تأمین آب شرب روستاییان است درحالی که کارشناسان معتقدند همین الان هم آب شرب مردم تأمین است. کریم بخش تأکید می‌کند: «همین الان زمین‌های دشت فومن آب دارد و مردم برای کشاورزی مشکلی ندارند. مردم گیلان هیچ وقت مشکل بی‌آبی نداشته‌اند که بخواهند با احداث سدی مشکلات‌شان را برطرف کنند. سد لاسک یک وعده انتخاباتی است که نمایندگان فومن به مردم داده‌اند.»

پسماندها، شیرابه‌ها و فاضلاب‌های شهری وارد تالاب می‌شود و روز به روز حال تالاب را بدتر می‌کند و حالا هم احداث سد لاسک به کابوس بزرگی برای محلی‌ها و فعالان زیست محیطی تبدیل شده است. آیا آخرین نفس‌های این تالاب زیبا را با قطع شریان‌های آن خواهند برید؟ باید ببینیم سنبه چقدر پرزور است.

🖊ترانه بنی یعقوب

ادامه مطلب
تبلیغات
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دیدگاه

روز جهانی محیط زیست

منتشر شده

در

توسط

پانزده خرداد، ۵ ژوئن روز جهانی محیط زیست
روز جهانی محیط زیست روزی است که از سوی سازمان ملل برای افزایش آگاهی مردم برای نگهداری محیط زیست و تحریک سیاستمداران به گرفتن تصمیماتی برای رویارویی با تخریب محیط زیست و گونه‌های زیستی‌جانوری، به‌عنوان روز محیط زیست انتخاب شده‌است. تاریخچه روز جهانی محیط زیست به سال ۱۹۷۲ یعنی ۴۷ سال پیش بر می‌گردد. در آن سال برای اولین بار، سازمان ملل متحد کنفرانسی را با موضوع انسان و محیط زیست در شهر استکهلم سوئد برگزار کرد. همزمان با برپایی این کنفرانس مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامه‌ای را تصویب کرد که منجر به تشکیل (برنامه محیط زیست سازمان ملل) شد. هم‌اکنون ۴۷ سال است .
در سراسر جهان مراسم ویژه‌ای را به مناسبت این روز برگزار می‌نماید. مراسم این روز می‌تواند به اشکال مختلف باشد مثل راهپیمایی‌های خیابانی، همایش‌های دوچرخه سواری، نمایش، مسابقات نقاشی و مقاله‌نویسی در مدارس، درختکاری، فعالیت‌های مربوط به بازیافت، پاکسازی و…. هدف از برگزاری چنین مراسم‌های جلب توجه عمومی به مسائلی است که محیط زیست را آلوده می‌سازد. هر سال نیز یکی از مسایلی که شدیداً محیط زیست را تهدید می‌کند به عنوان موضوع و شعار این روز انتخاب می‌شود.
شعار سال ۲۰۱۹ با عنوان «شکست آلودگی هوا» فراخوانی است برای مبارزه با این بحران جهانی. انتخاب این شعار بوسیلۀ چین، میزبان امسال این رویداد، صورت گرفت و همۀ ما را دعوت می‌کند که ببینیم چطور می‌توانیم در زندگی روزمرۀ خود تغییراتی به‌منظور کاهش میزان آلودگی هوا ایجاد کنیم و همینطور از تأثیرات آن بر تشدید گرمایش جهانی و سلامتی خود جلوگیری کنیم.

ادامه مطلب

دیدگاه

سالروز جهانی بدون دخانیات

منتشر شده

در

توسط

سالروز جهانی بدون دخانیات، ۳۱ ماه می مصادف با ۱۰ خرداد و هفته ملی (۱۰-۴ خرداد) است،در این هفته اقدامات و فعالیت‌‌هایی جهت ارتقاء سطح آگاهی عمومی به ویژه در بین نسل جوان، نوجوان و زنان کشور که هدف اصلی صنایع تولید کننده محصولات دخانی هستند صورت می گیرد.
دخانیات جمع «دخان» است و دخان را در لغت «دود» معنا کرده اند. سیگار، راه تاریکی است که پایانی جز مرگ ندارد. سیگار، کشنده ترین وسیله به ظاهر تفریحی به شمار می آید که به دست انسان ساخته شده و تاکنون افراد بسیاری را به گرداب هراس انگیز مرگ کشانده است. اکنون با گذشت زمانی چند از پدید آمدن و گسترش این گونه مواد افیونی، از عواقب ناگوار از جمله بیماری های بسیار و خطرناکِ ناشی از آن پرده برداشته شد. شعار سال ۲۰۱۹ “نقش تنباکو در سلامت ریه” است.
تنباکو بزرگترین علت مرگ قابل پیشگیری در سطح جهان است.مصرف قلیان آشکارا نشان داده است که تاثیرات مضری بر دو عضو حیاتی بدن به نام ریه‌ها و قلب دارد. سرطان ریه، سرطان مری، بیماری انسدادی ریوی مزمن، آمفیزم، پایین بودن وزن هنگام تولد نوزاد، افزایش حملات آسم و ذات‌الریه برخی از خطرات مربوط به کشیدن قلیان هستند.
سیگار کشیدن چیزی شبیه عادت و رفتار غیرطبیعی است که باید برای ترک آن تلاش کرد، برخی از افراد علیرغم آنکه مصرف روزانه زیادی برای سیگار داشته اند اما توانسته اند آن را کنار بگذارند. چرا که اراده وانگیزه قوی، علت اصلی موفقیت آنها در ترک بوده است.
سازمان بهداشت جهانی پیامدهای خطرناک ناشی از مصرف سیگار را چنین اعلام کرد:در حال حاضر ۱،۱میلیارد نفر در جهان سیگاری هستند. هر سال حدود ۷ میلیون نفر بر اثر مصرف سیگار می میرند . نیم میلیون آنها انسان هایی هستند که تنها در معرض دود قرار می گیرند که بیش از ۱۵۰هزار نفر از آنان را کودکان تشکیل می دهند . طول عمر فرد سیگاری به طور متوسط ۱۳تا ۱۴ سال کمتر از فرد غیر سیگاری است.
“رد کردن سیگار راحت تر از ترک آن است”.

ادامه مطلب

دیدگاه

روز جهانی تنوع زیستی

منتشر شده

در

توسط

هر سال با توجه به نوع اتفاقاتی که در جهان در حال وقوع است و اهمیت بیشتری دارد، شعارهایی برای روز جهانی تنوع زیستی انتخاب می‌شود. «تنوع زیستی ما، غذای ما و سلامتی ما» به عنوان شعار امسال انتخاب شده است.
برای افزایش آگاهی از مسایل مربوط به تنوع زیستی، سازمان ملل روز 22 مه (اول خرداد) را روز جهانی تنوع زیستی نامگذاری کرده است.
تنوع زیستی اصل اساسی و زیر ساخت حیات بشری است که باید به جد برای حفظ آن تلاش کرد تامین غذا و تضمین سلامتی انسان‌ها در گرو حفظ تنوع زیستی است.
مفهوم تنوع زیستی به صورت عام به شکل های متنوع حیات روی زمین، همچنین به گوناگونی زیستی این نوع از حیات اشاره دارد. در نگاهی دقیق تر تعداد گونه های گیاهی، جانوری و میکروارگانیسم ها، تنوع شگفت انگیز ژن ها در این گونه ها، تفاوت بسیار در اکوسیستم های موجود در سطح سیاره زمین – از قبیل بیابان ها، جنگل های بارانی، تپه های مرجانی- همه بخشی از تنوع زیستی زمین هستند.
تنوع زیستی از سه مفهوم مرتبط به هم تشکیل شده است: تنوع ژن، تنوع گونه و تنوع بوم (اکوسیستم). تنوع زیستی گوناگونی حیات است. تنوع زیستی مجموعه ای از موجودات زنده به شکل های گوناگون است. تنوع زیستی، یک تک سلولی در اعماق اقیانوس و یا یک بوته گوجه فرنگی روی خاک یا یک آهوی زیبا در دشت است. تنوع زیستی، تفاوت در شکل و نوع درختان یک جنگل، جانوران یک بیشه یا ساختمان بدن یک یوزپلنگ است.
ما از تنوع زیستی بهره‌برداری می‌کنیم بدون اینکه درکی از بهره‌برداری پایدار از آن داشته باشیم، شعار امسال با این هدف انتخاب شده که بر وابستگی غذایی انسان به تنوع زیستی تأکید کند. به این معنا که بدون تنوع زیستی نه غذایی خواهیم داشت و نه سلامتی. طبیعتاً برای اینکه بتوانیم در آینده از نظر بهداشت و سلامت وضعیت مناسبی داشته باشیم، باید زیست‌بوم‌ها و گونه‌های وابسته به آن را به‌طور منطقی مدیریت کنیم.

الگوی نادرست مصرف و توسعه در جهان از اصلی ترین عوامل نابودی تنوع زیستی است.
اگر زیستگاه‌ها را حفظ نکنیم از لحاظ تامین منابع غذایی دچار لطمات بسیار خواهیم شد. آسیب‌های ناشی از تخریب و از بین رفتن تنوع زیستی، مردم محلی را بیش از سایر گروه‌ها تهدید می‌کند و حیات انسان در معرض نابودی قرار خواهد گرفت.
تغییر اقلیم تنوع زیستی را در همه رده‌های ژن، گونه و اکوسیستم به‌شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد.تغییر اقلیم باعث مهاجرت گونه‌ها، تغییرات فیزیولوژیک آن‌ها، تاخیر یا تعجیل در فصل تولید مثل، تغییر دوره زمستان‌خوابی و … می‌شود. همچنین تغییر اقلیم باعث ایجاد ناهماهنگی در زیست‌بوم از جمله تغییر فصل گلدهی (قبل از مهاجرت حشرات) یا تغییر دوره گرم و سرد شدن هوا (قبل از مهاجرت پرندگان) می‌شود.
یک کارشناس تنوع زیستی با اشاره به شعارهای روز جهانی تنوع زیستی در سه سال گذشته اظهار دارد :در سال ۲۰۱۶ بحث جریان‌سازی تنوع زیستی مطرح شد و همه تاکیدات بر این بود که موضوع تنوع زیستی نباید به یک سازمان منحصر باشد بلکه ضرورت حفظ تنوع زیستی باید درون همه ارکان تصمیم‌ساز در هر جامعه و کشور نفوذ کند. با این توضیح، در کشور ما نباید تنها سازمان حفاظت محیط زیست یا وزارت جهاد کشاورزی تصمیم‌ساز صرف در حوزه تنوع زیستی باشند بلکه سایر دستگاه‌ها هم باید آگاهی عمومی از وظایف خود برای حفظ تنوع زیستی داشته باشند. برای مثال اگر وزارت نیرو به وظایف خود برای حفظ تنوع زیستی آگاهی داشته باشد قطعاً سدی احداث نمی‌کند که مخرب تنوع زیستی باشد یا وزارت راه اقدام به ساخت جاده‌ای نمی‌کند که بر خلاف حفاظت از اکوسیستم و تنوع زیستی باشد.
به امید روزی که انسان ، زمین را دوست بدارد.

ادامه مطلب

اخبار جمعیت